Sfida e Ukrainës pas luftës: Ushtri e madhe, kosto shtesë dhe zgjedhje të vështira strategjike

Edhe pas përfundimit të luftës me Rusinë, Ukraina pritet të ketë një nga ushtritë më të mëdha dhe më me përvojë në Evropë, duke u parë nga shumë vende evropiane si një fortesë kyçe kundër ambicieve të Moskës. Megjithatë, mirëmbajtja e një force kaq të madhe ushtarake pritet të jetë një nga sfidat më të vështira për Kievin në periudhën e pasluftës. Sipas një analize të Wall Street Journal, qeveria ukrainase do të përballet me vështirësi serioze financiare dhe logjistike për të mbajtur rreth 800,000 trupa aktive, si dhe sasi të mëdha pajisjesh ushtarake. Udhëheqësit e Bashkimit Evropian kanë njoftuar së fundmi një hua prej rreth 90 miliardë eurosh për Ukrainën, me synimin për të përballuar krizën ekonomike dhe për të mbështetur vazhdimin e kapaciteteve mbrojtëse.

Në rast të një marrëveshjeje paqeje, shumë nga ushtarët e mobilizuar në vijën e frontit pritet të kërkojnë demobilizimin, ndërkohë që mungesa e fondeve e bën të vështirë pagesën e tyre. Analistët e mbrojtjes vlerësojnë se Ukraina mund të mbështetet më shumë në forcat rezervë dhe në sisteme më të lira, si dronët dhe minat, në vend të strukturave tradicionale të shtrenjta.

Presidenti Volodymyr Zelensky ka deklaruar se Ukraina duhet të ruajë një forcë aktive prej 800,000 ushtarësh, duke refuzuar kërkesat ruse për ta ulur këtë numër në 600,000. Ky qëndrim është mbështetur së fundmi edhe nga liderë evropianë, të cilët janë shprehur të gatshëm të kontribuojnë financiarisht.

Megjithatë, kostoja e një ushtrie të tillë mbetet jashtëzakonisht e lartë. Aktualisht, Ukraina shpenzon rreth 30% të Prodhimit të Brendshëm Bruto për mbrojtjen, ndërsa Rusia shpenzon rreth 7.3% të PBB-së së saj. Sipas Institutit Kiel për Ekonominë Botërore, aleatët perëndimorë kanë dhënë rreth 350 miliardë dollarë ndihmë ushtarake dhe civile për Ukrainën që nga fillimi i luftës, por financimi nga SHBA-ja është ndalur dhe vendet evropiane mund të tregohen më të kujdesshme në të ardhmen.

Ekspertët theksojnë se prioritetet e Ukrainës pas luftës duhet të përqendrohen te mbrojtja ajrore dhe raketat me rreze të gjatë veprimi, ndërsa investimet në sisteme shumë të shtrenjta, si avionët luftarakë, mbeten temë debati. Michael Coffman nga Carnegie Endowment for International Peace thekson se kapacitetet më efektive nga ana e kostos, si mjetet ajrore pa pilot dhe forcat rezervë, duhet të jenë baza e ushtrisë së ardhshme.

Edhe ish-sekretari i Forcave Ajrore të SHBA-së, Frank Kendall, ka paralajmëruar se shumë nga strukturat aktuale ushtarake të Ukrainës nuk janë të qëndrueshme në planin afatgjatë. Ndërtimi i një force ajrore moderne, sipas tij, kërkon kohë, trajnim dhe investime të mëdha infrastrukturore.

Ukraina synon gjithashtu të rrisë prodhimin vendas të armëve për të reduktuar varësinë nga furnizuesit e huaj. Qeveria ka bërë të ditur se mbi 40% e armëve të përdorura aktualisht prodhohen brenda vendit, me synimin që kjo shifër të rritet më tej.

Debati mbetet i hapur edhe për blerjen e avionëve luftarakë. Zelensky ka nënshkruar memorandume mirëkuptimi me Suedinë dhe Francën për blerjen e avionëve Gripen dhe Rafale, një investim i kushtueshëm që disa analistë e shohin si të diskutueshëm. Megjithatë, ish-ministri i mbrojtjes Andriy Zagorodniuk thekson se avionët mbeten thelbësorë për ruajtjen e kontrollit ajror dhe parandalimin e epërsisë së armikut.

Ndërsa Ukraina përgatitet për një të ardhme pasluftës, formësimi i ushtrisë së saj mbetet një balancë e vështirë mes sigurisë, kostos dhe qëndrueshmërisë afatgjatë.